 Op woensdag 21 april 2004 oordeelden de rechters van het Gentse Hof van Beroep dat drie vzw's gelieerd aan de extreem-rechtse partij Vlaams Blok op een "ontegensprekelijke en systematische manier aanzetten tot vreemdelingenhaat". Het arrest van de Gentse rechters vormt het voorlopige hoogtepunt van de juridische strijd tegen de extreem-rechtse partij. Die strijd begon vier jaar geleden toen het 'Centrum voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding' en de 'Liga voor Mensenrechten' op basis van de antiracismewet van 1981 een klacht indienden tegen de drie vzw's.
Het Overlegcentrum voor Ethiek en het tijdschrift Ethische Perspectieven hebben de afgelopen jaren getracht de interdisciplinaire dialoog over extreem-rechts en populisme te stimuleren. Een overzicht.
|
- Hoe aanvaardbaar is extreem-rechts?
- De invloed van de nieuwsmedia op het Vlaams Blok
- Extreem-rechts en populisme
- Hoe ondemocratisch is het extreem-rechtse gedachtengoed?
|
Hoe aanvaardbaar is extreem-rechts? |
Professoren en wetenschappelijke medewerkers van de K.U. Leuven gingen in 1999 rond de tafel zitten om na te denken over de betekenis van extreem-rechts in onze samenleving. Het overleg mondde uit in een manifest dat in De Standaard en Ethische Perspectieven (9:2) verscheen.
In de tekst voeren ze drie redenen aan waarom het politiek programma van de extreem-rechts partij onaanvaardbaar is: (1) de destabilisering van het delicate evenwicht tussen de verschillende morele engagementen waarop de democratische rechtstaat berust, (2) het pleidooi voor een ongelijke behandeling van verschillende bevolkingsgroepen en (3) het generaliserend taalgebruik van het Vlaams Blok.
Lees het volledige manifest
|
De invloed van de nieuwsmedia op het succes van het Vlaams Blok |
De berichtgeving van de Vlaams nieuwsmedia heeft bijgedragen aan het succes van Vlaams Blok. Dat is de hypothese van politologen Stefan Walgraeve en Knut De Swert (Universiteit Antwerpen). In een artikel dat in Ethische Perspectieven (12:2) verscheen, brengen ze argumenten aan die hun stelling moeten staven.
Vertrekpunt is de vaststelling dat er een positieve correlatie bestaat tussen de aandacht die de populaire media aan onveiligheid en de migrantenproblematiek besteedden en de opmars van het extreem-rechtse Vlaams Blok tijdens de jaren '90.
Lees het volledige artikel |
Extreem-rechts en populisme |
In de commentaarstukken van Ethische Perspectieven stond Bart Pattyn de afgelopen jaren meer dan eens stil bij het eigen karakter van extreem-rechtse politiek en populisme. Enkele haarfijne analyses:
"De tendens de wereld op te delen in wij versus de anderen is aanlokkelijk omdat zij geïnspireerd wordt door collectieve gemoedsbewegingen waarin het individu zich kan nestelen als in een behaaglijke schoot. Genuanceerd redeneren daarentegen is ontnuchterend. Denken doet pijn. Het ontheemt."
Lees meer
"'Macht' heeft net als vrijheid een rationele en een ge-voelsmatige component. Mensen die in Italië voor Berlusconi kozen, hebben zich wellicht machtig gevoeld. Niet omdat hun feitelijke macht thans zou zijn toegenomen, verre van. Op het vlak van de participatieve democratie hebben ze door hun beslissing een paar stappen teruggezet. Dat zal hen wellicht weinig verontrusten, want ze hebben de indruk dat ze door hun keuze voor het project van een `sterke' leider, delen in zijn glorie."
Lees meer |
Ethiek, multiculturalisme en het recht op afscheiding |
"De optie om alle vreemdelingen de grens over te zetten is niet alleen ethisch onaanvaardbaar, maar is ook praktisch onuitvoerbaar. Demografen en sociologen kunnen haarfijn uitleggen dat de bevolkingsaantallen en -aangroei in de wereld zo groot zijn dat zelfs als maar een miniem percentage daarvan migreert, de instroom van vreemdelingen in de rijkere landen toch enorm zal zijn. Het tijdperk van de etnische homogeniteit van landen, steden en dorpen is definitief voorbij. Er zou een verschrikkelijke en volstrekt immorele repressie nodig zijn om deze evolutie te stoppen of om te keren." Dat schrijft Toon Vandevelde in artikel in Ethische Perspectieven (9:3-4) waarin hij ingaat op het recht op afscheiding.
Lees het volledige artikel |
Hoe ondemocratisch is het extreem-rechtse gedachtengoed? |
"Hoewel ze via het democratische proces groot zijn geworden hebben extreem-rechtse partijen een antidemocratisch karakter omdat ze het fundament van de democratische samenleving aantasten: ze vullen de lege plaats van de macht op. Door het Vlaamse volk voor te stellen als een ongedifferentieerde massa treedt het Vlaams Blok in in de totalitaristische logica van de identificatie die ook door hun extreem-linkse tegenstanders wordt gehanteerd." In Ethische Perspectieven (10:3) analyseert Tom Meulenbergs het ondemocratisch karakter van het extreem-rechtse gedachtengoed.
Lees het volledige artikel |
Links |
| |
